Subsidieregelingen voor eigenaren van monumentenpanden

Voor eigenaren van rijksmonumenten zijn er, naast wettelijke verplichtingen zoals voor vergunningen en voor het onderhouden van het monument, ook verschillende mogelijkheden voor financiële ondersteuning. De diverse  subsidiemogelijkheden worden hieronder op een rijtje gezet.

1. Regeling voor eigenaren van woonhuis-rijksmonumenten

Voor onderhoud aan een pand voor eigenaren van rijksmonumenten met een woonbestemming bestaat er sinds 2019 een rijkssubsidieregeling. Of uw rijksmonument een woonfunctie heeft kunt u controleren bij het kadaster. Als u linksboven het adres invoert kunt u daarna onder het adres zien welk gebruiksdoel aan uw monument is gekoppeld. De gemeente is verantwoordelijk voor deze informatie.

Subsidie op basis van deze regeling kunt u jaarlijks aanvragen tussen 1 maart en 30 april, waarbij u gebruik kunt maken van het digitale subsidieportaal op de website www.cultureelerfgoed.nl . Dit portaal is ieder jaar vanaf 1 maart geopend. Subsidie kan worden gevraagd voor de kosten van restauratie en onderhoud, die zijn gemaakt in het vorige kalenderjaar. In 2026 kan dus subsidie worden aangevraagd over de in 2025 gemaakte kosten. De subsidie bedraagt maximaal 38% van de door het rijk vast te stellen subsidiabele kosten. Vanaf het indieningsjaar 2026 zijn er aanvullende verplichtingen voor het indienen van toepassing. Het is nu verplicht om foto’s van voor en na de werkzaamheden mee te sturen, bij funderingsherstel moet een funderingsonderzoek worden meegestuurd en bij werkzaamheden die door de eigenaar zelf zijn uitgevoerd moet in de aanvraag duidelijk worden gemaakt op welke werkzaamheden aan welke onderdelen van het rijksmonument de opgevoerde kosten betrekking hebben. Een samenvatting van de regeling is hier  te lezen.

Vanaf de aanvraagronde 2026 zijn de regels aangescherpt, omdat de aanvragen niet altijd goed te beoordelen zijn. De extra mee te sturen bijlagen betreffen:

-        Foto’s van vóór en na de instandhoudingswerkzaamheden;

-        Bij kosten voor funderingsherstel een funderingsonderzoek, waaruit de noodzaak voor herstel blijkt;

-        Gespecifieerde facturen, waaruit per werkzaamheid de kosten zijn aangegeven (geen termijnfacturen);

-        De factuurdatum is bepalend, waardoor de facturen gedateerd moeten zijn in de periode van het aanvraagjaar (1 januari tot en met 31 december).

De RCE heeft de bevoegdheid om extra informatie op te vragen.

De volledige regeling kunt u nalezen op; https://wetten.overheid.nl/BWBR0041915/2025-12-09

Geadviseerd wordt u aan te melden voor de nieuwsbrief  over deze subsidieregeling. 

2.  Subsidieregeling instandhouding monumenten (niet-woonhuismonumenten)

Voor het onderhoud van andere categorieën rijksmonumenten dan woonhuizen, kunnen eigenaren aanspraak maken op subsidie van het rijk op basis van de Subsidieregeling instandhouding monumenten (Sim). Deze regeling bestaat al sinds 2006, maar is sindsdien verschillende keren gewijzigd. De subsidie op basis van deze regeling is met ingang van 2025 in principe 50% van de door het rijk vast te stellen subsidiabele kosten, maar 30% als de instandhoudingskosten fiscaal kunnen worden verrekend (bijvoorbeeld als ondernemer). Het grote verschil met de subsidieregeling voor woonhuizen is dat subsidie op basis van de Sim vooraf moet worden aangevraagd en dat hiervoor een 6-jarenplan moet worden opgesteld. Ieder jaar kan tussen 1 februari en 31 maart een aanvraag worden ingediend, waarop eind augustus/begin september de beslissing volgt. Een subsidie wordt dan voor een periode van 6 jaar toegekend en ook de kosten van het opstellen van een dergelijk plan zijn subsidiabel. Subsidiabel zijn alleen de kosten van onderhoud aan de monumentale onderdelen van het monument, waarbij de maximale subsidiabele kosten 3% van de herbouwwaarde bedragen. Ook de kosten voor een duurzaamheidsonderzoek kunnen worden betrokken in het subsidieverzoek. In 2026 bedraagt het beschikbare subsidiebudget € 98 miljoen.

Geadviseerd wordt voor het aanvragen van een Sim-subsidie gebruik te maken van een architecten- of bouwadviesbureau. Voor erkende bedrijven kunt u terecht op de volgende website: https://www.stichtingerm.nl/erkende-bedrijven

De volledige regeling, inclusief de leidraad subsidiabele kosten, kunt u hier  nalezen. 

3.  Subsidieregeling restauratie rijksmonumenten provincie Zeeland

De provincie Zeeland kent een subsidieregeling voor de restauratie van rijksmonumenten, niet zijnde een woonhuismonument, een groen of een archeologische monument. Deze subsidie kan in 2026 van 1 april tot en met 1 juni worden aangevraagd. De subsidieregeling is te lezen op:  Algemeen subsidiebesluit Zeeland 2023 | Lokale wet- en regelgeving

4. Subsidieregeling Stichting Monumenten Schouwen-Duiveland

De Stichting Monumenten Schouwen-Duiveland heeft niet alleen een flink aantal rijksmonumenten in eigen bezit, maar kent ook een subsidieregeling voor eigenaren van rijksmonumenten binnen de gemeente Schouwen-Duiveland. De regeling betreft zowel de restauratie- als onderhoudskosten van het monument, waarbij voor restauraties maximaal € 10.000 subsidie kan worden toegekend en voor onderhoud maximaal € 5.000. De regeling is te vinden op https://www.stichtingmonumenten.nl/aanvragen/   

5.   Subsidieregeling beschermde monumenten gemeente Schouwen-Duiveland

De gemeente Schouwen-Duiveland kent een subsidieregeling voor de instandhouding van een aantal met name genoemde categorieën rijksmonumenten, nl. voor kerkgebouwen, kastelen, buitenplaatsen of landhuizen en voor molens. Een subsidie voor de instandhouding van deze monumenten kan jaarlijks worden aangevraagd en bedraagt voor molens maximaal € 628,22 en voor de overige categorieën maximaal € 1.250,92 per jaar. De regeling is hier na te lezen. Voor monumenten, zie hoofdstuk 8.1 Beleidsregel beschermde monumenten. 

6.     Subsidieregeling stimulering herbestemming monumenten

Deze rijkssubsidieregeling is niet alleen voor rijksmonumenten en heeft tot doel de herbestemming, de verduurzaming en de wind- en waterdichtheid van monumentale gebouwen te bevorderen. Subsidieverzoeken kunnen één keer per jaar worden ingediend tussen 1 oktober en 30 november.  Zie voor de regeling:  https://wetten.overheid.nl/BWBR0030544/2024-07-31

7.  Subsidieregeling verduurzaming rijksmonumenten

Voor eigenaren van alle typen gebouwde rijksmonumenten (incl. woningen) is er een subsidie voor verduurzamingsadvies vanuit het Restauratiefonds. Eigenaren kunnen een vergoeding ontvangen voor het duurzaamheidsadvies van erkende DUMO-adviseurs. Meer informatie over deze subsidieregeling, de voorwaarden en het aanvraagformulier vindt u op de website van het Restauratiefonds. 

8.  Isolatiesubsidie woningen (gemeente Schouwen-Duiveland)

De gemeente stimuleert woningeigenaren het energieverbruik van hun woning terug te dringen door subsidie te verlenen voor energiebesparende maatregelen. Voor monumenten is een extra vergoeding van €1000,- verkrijgbaar. Maatregelen waarvoor subsidie aangevraagd kan worden zijn onder meer dak-, gevel- en vloerisolatie en het zetten van HR++ glas. Meer informatie over deze subsidieregeling is te vinden op de website van de gemeente.